«Οι φωτογραφίες πρέπει να αποκτηθούν από το ελληνικό Κράτος εφόσον είναι γνήσιες» υπογράμμισε ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης αναφερόμενος στα φωτογραφικά ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, που βγήκαν σε δημοπρασία στο eBAY, σημειώνοντας πως έχουν δρομολογηθεί οι διαδικασίες διεκδίκησης της απόκτησης των φωτογραφιών από το υπουργείο Πολιτισμού.
«Στην περίπτωση αυτή, αποτελούν μοναδικά τεκμήρια, άρρηκτα συνδεδεμένα με συγκεκριμένο τραγικό γεγονός της ελληνικής ιστορίας, άρα και τμήμα της πολιτιστικής κληρονομιάς του ελληνικού λαού» τόνισε και πρόσθεσε ο κ. Μαρινάκης κατά τη διάρκεια της ενημέρωσης πολιτικών συντακτών πως «το υπ. Πολιτισμού έχει δρομολογήσει τις διαδικασίες διεκδίκησης της απόκτησης τους υπό την προϋπόθεση ότι ο κάτοχός τους ή το Ebay μπορούν να αποκτήσουν τη γνησιότητά τους ή δεχθούν έλεγχο από τους ειδικούς που θα ορίσει το υπουργείο Πολιτισμού».
Συμφωνία Κακλαμάνη – Μενδώνη για απόκτηση και παραχώρηση στη Βουλή
Αντίστοιχη απάντηση κατά τη διάρκεια ενημέρωσης στους κοινοβουλευτικούς συντάκτες έδωσε και ο Πρόεδρος της Βουλής, Νικήτας Κακλαμάνης, ερωτηθείς σχετικά και τονίζοντας πως «η Βουλή δεν έχει καμία αρμοδιότητα, αφού είναι δουλειά του Υπουργείου Πολιτισμού».
Πάντως, μετά από νεότερη τηλεφωνική επικοινωνία του προέδρου της Βουλής με την υπουργό Πολιτισμού, ο Νικήτας Κακλαμάνης και η Λίνα Μενδώνη συμφώνησαν ότι, εφόσον αποκτηθούν οι φωτογραφίες από το υπουργείο Πολιτισμού, στη συνέχεια θα παραχωρηθούν στη Βουλή των Ελλήνων.
Αναφορικά με την επιστολή Τσίπρα, ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε πως «έχει κάνει λάθος, το ίδρυμα της Βουλής δεν έχει προϋπολογισμό, η βουλή έχει προϋπολογισμό για αυτά» κάνοντας λόγο για σωστή επιστολή από την πλευρά του ΚΚΕ.
Τέλος αξίζει να σημειωθεί πως ο κ. Κακλαμάνης σημείωσε πως θα ζητήσει την Πέμπτη να τον εξουσιοδοτήσει η Διάσκεψη των Προέδρων ώστε να ελέγξουμε την γνησιότητα φωτογραφιών, προσθέτοντας πως «υπάρχει νόμος διεθνής που απαγορεύει σε αυτή την πλατφόρμα να εμπορεύεται τεκμήρια πολέμου».
«Αν δεν υπάρχει τέτοιο κώλυμα η Βουλή θα προσπαθήσει να τις πάρει».
Χ. Δούκας: «Ο Δήμος Αθηναίων έτοιμος να συμβάλει για τις φωτογραφίες»
Την πρόθεση ο Δήμος Αθηναίων να συμβάλει, ώστε να αποκτηθούν οι φωτογραφίες που ήρθαν στη δημοσιότητα, με τους 200 εκτελεσθέντες από τους Γερμανούς κατακτητές στην Καισαριανή, την Πρωτομαγιά του 1944, εξέφρασε ο Χάρης Δούκας, με ανάρτησή του στην προσωπική σελίδα του στο facebook. Συγκεκριμένα, ο δήμαρχος Αθηναίων έγραψε:
«Για πρώτη φορά μετά από 82 χρόνια είδαμε τα υπερήφανα πρόσωπα μερικών εκ των 200 Ελλήνων αντιστασιακών που εκτελέστηκαν την Πρωτομαγιά του 1944 από τους ναζιστές κατακτητές, στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής.
Ένα σπάνιο οπτικό ντοκουμέντο, το οποίο εφόσον αποδειχθεί η αυθεντικότητά του, αποτυπώνει ένα από τα πιο σκοτεινά κεφάλαια της γερμανικής κατοχής.
Χρέος απέναντι στην ιστορική μνήμη του τόπου, είναι η Ελληνική πολιτεία να αποκτήσει την κυριότητα αυτών των πολύτιμων ιστορικών ντοκουμέντων.
Είναι χρέος τιμής στο αντιστασιακό έπος του ελληνικού λαού, είναι δέσμευση μνήμης ότι η ελευθερία και η δημοκρατία δεν είναι αυτοσυντηρούμενες, αλλά απαιτούν αέναη, ενεργή επαγρύπνηση.
Ο Δήμος της Αθήνας, είναι έτοιμος να συμβάλει με όποιον τρόπο χρειαστεί».
Κατέβηκαν από το eBay οι φωτογραφίες
Οι φωτογραφίες που αποτυπώνουν την εκτέλεση αγωνιστών στην Καισαριανή και είχαν αναρτηθεί προς πώληση στο eBay δεν εμφανίζονται πλέον διαθέσιμες στην πλατφόρμα.,
Σύμφωνα με πληροφορίες, οι φωτογραφίες φέρονται να προέρχονται από άλμπουμ Γερμανού αξιωματικού, ο οποίος υπηρετούσε την περίοδο εκείνη στη Μαλακάσα. Πολλοί ιστορικοί εκτιμούν ότι το υλικό είναι γνήσιο, γεγονός που ενισχύει τη σημασία του ως ιστορικό τεκμήριο.
Έντονη είναι η δημόσια συζήτηση που άνοιξε, με αφορμή τη δημοσίευση φωτογραφιών από την εκτέλεση των 200 της Καισαριανής την Πρωτομαγιά του 1944 στο Σκοπευτήριο και το κατά πόσο ντοκουμέντα τέτοιας αξίας πρέπει να κυκλοφορούν ως εμπορευματοποιημένα «προϊόντα», ή πρέπει να αξιοποιηθούν με στόχο τη διάσωση της ιστορικής μνήμης, με παρέμβαση του κράτους και άλλων φορέων που έχουν συνάφεια με τη συγκεκριμένη θεματική.
Ειδικοί και ερευνητές μιλώντας στο ΕΡΤnews, εκτίμησαν ότι οι φωτογραφίες είναι γνήσιες. Ο γνωστός γιατρός και ερευνητής στην Ουάσιγκτον, Γιώργος Παυλάκης, μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ, κάνοντας λόγο για «μοναδικά μνημεία της νεότερης ιστορίας».
Όπως ανέφερε, «είμαστε πράγματι συγκλονισμένοι πολλοί από εμάς από την ανακάλυψη αυτών των μοναδικών φωτογραφικών ντοκουμέντων που είναι τώρα σε δημοπρασία», εκτιμώντας ότι πρόκειται «σχεδόν σίγουρα για πραγματικά γνήσια ντοκουμέντα». Διευκρίνισε πάντως ότι «αυτό φυσικά θα το πουν οι πιο ειδικοί όταν έρθουν στα χέρια των Ελλήνων, που θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε».
Βανδαλισμός του Μνημείου στην Καισαριανή
Λίγες ώρες μετά τη δημοσίευση με τα φωτογραφικά ντοκουμέντα, το μνημείο των εκτελεσθέντων κομμουνιστών στην Καισαριανή βανδαλίστηκε από αγνώστους.
Σε ανακοίνωσή της η δημοτική αρχή της πόλης καταδικάζει τις υλικές φθορές και υπογραμμίζει ότι το μνημείο θα αποκατασταθεί άμεσα.
Την ανάγκη άμεσης παρέμβασης ώστε να αποκτήσει το ελληνικό κράτος τις φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή, οι οποίες βρίσκονται σε διαδικασία δημοπρασίας, υπογράμμισε ο γνωστός γιατρός και ερευνητής στην Ουάσιγκτον, Γιώργος Παυλάκης, μιλώντας στο ΕΡΤnews και την εκπομπή ΣΥΝΔΕΣΕΙΣ, κάνοντας λόγο για «μοναδικά μνημεία της νεότερης ιστορίας».
Όπως ανέφερε, «είμαστε πράγματι συγκλονισμένοι πολλοί από εμάς από την ανακάλυψη αυτών των μοναδικών φωτογραφικών ντοκουμέντων που είναι τώρα σε δημοπρασία», εκτιμώντας ότι πρόκειται «σχεδόν σίγουρα για πραγματικά γνήσια ντοκουμέντα». Διευκρίνισε πάντως ότι «αυτό φυσικά θα το πουν οι πιο ειδικοί όταν έρθουν στα χέρια των Ελλήνων, που θα πρέπει να γίνει οπωσδήποτε».
«Είναι σίγουρο ότι πρέπει να έρθουν στην κυριότητα του ελληνικού κράτους και να γίνουν κτήμα όλων μας, γιατί είναι μοναδικά μνημεία της νεότερης ιστορίας», σημείωσε.
Πιστοποίηση γνησιότητας και παρέμβαση του κράτους
Στη συζήτηση τέθηκε το ζήτημα της πιστοποίησης της αυθεντικότητας των φωτογραφιών, με τον ίδιο να εκτιμά ότι ο Βέλγος έμπορος «έχει ιστορία πίσω του και δεν θα εξαφανιστεί από τη μια μέρα στην άλλη», ενώ, όπως είπε, «αν τα ντοκουμέντα είναι πλαστά, μπορεί να επιστραφούν τα χρήματα από το eBay».
Εξέφρασε, δε, τη βεβαιότητα ότι «η υπουργός Πολιτισμού θα ενεργήσει αποφασιστικά και γρήγορα για να έρθουν στην Ελλάδα και να γίνουν ευρύτερα διαθέσιμα αυτά τα υλικά, για διδακτικούς σκοπούς τουλάχιστον», ενώ ανέφερε πως υπάρχουν και νομικά προηγούμενα σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για την παρεμπόδιση αγοραπωλησιών υλικού που συνδέεται με ναζιστικά εγκλήματα.
«Να συμμετάσχει ελληνικός φορέας στη δημοπρασία»
«Το πρακτικό πράγμα είναι να έρθουν αυτά τα υλικά στην Ελλάδα και ο τρόπος να το κάνουμε πριν γίνει κάτι ανεπανόρθωτο είναι να συμμετάσχει ένας φορέας από την Ελλάδα σε αυτόν τον πλειστηριασμό» σημείωσε ο κ. Παυλάκης ενώ παράλληλα, πρότεινε το Υπουργείο να προχωρήσει σε διάβημα, υποστηρίζοντας ότι «αυτό το υλικό ανήκει δικαιωματικά στο ελληνικό κράτος από τη στιγμή που είναι αυθεντικό».
Αναφερόμενος στο περιεχόμενο των φωτογραφιών, σημείωσε ότι απεικονίζουν «ανθρώπους που τους πάνε στο θάνατο και τραγουδάνε με τα στόματα ανοιχτά», ενώ περιέγραψε εικόνες με «ενωμένες γροθιές» και βλέμματα «κατάματα στο θάνατο», επισημαίνοντας ότι πρόκειται για υλικό που «είναι σημαντικό για να μας σοκάρει και να μας δείξει» τη βαρύτητα των γεγονότων.
Για τον βανδαλισμό στην Καισαριανή
Κλείνοντας, ο κ. Παυλάκης αναφέρθηκε στον βανδαλισμό που έγινε στην αναμνηστική πλάκα με τα ονόματα των εκτελεσμένων.
«Πού βρέθηκε τόσο μίσος 82 χρόνια μετά;» διερωτήθηκε, προσθέτοντας ότι «πόσες φορές ακόμα θα πρέπει να αντισταθούμε στον φασισμό που σηκώνει κεφάλι και που λανσάρεται πάλι σαν λύση;».
Την εκτίμηση ότι οι φωτογραφίες από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή είναι «κατά 99% αυθεντικές», διατύπωσε ο ιστορικός – δημοσιογράφος Γιάννης Χαραλαμπίδης, σημειώνοντας ωστόσο ότι η οριστική πιστοποίηση μπορεί να γίνει μόνο με ταυτοποίηση προσώπων ή εργαστηριακό έλεγχο.
Μιλώντας στην ίδια εκπομπή του ΕΡΤnews και τους Κώστα Παπαχλιμίντζο και Κατερίνα Δούκα, για τη δημοπρασία του eBay στην οποία έχουν αναρτηθεί οι φωτογραφίες, ανέφερε ότι αν δεν είχε υπάρξει δημοσιοποίηση του θέματος από ερευνητές και ιστορικούς, «είναι απολύτως βέβαιον ότι κάποιος ιδιώτης συλλέκτης θα την αποκτούσε για πολύ λιγότερα χρήματα από αυτά τα οποία έχουν ήδη φτάσει».
Η γνησιότητα των φωτογραφιών
Ο κ. Χαραλαμπίδης υπογράμμισε ότι «θα είμαστε 100% σίγουροι σε δύο περιπτώσεις: πρώτον, εάν ταυτοποιηθεί ένα από τα πρόσωπα που εικονίζονται και, δεύτερον, εάν οι φωτογραφίες υποστούν εργαστηριακό έλεγχο».
Διευκρίνισε επίσης ότι θα πρέπει να επιβεβαιωθεί πως πρόκειται πράγματι για εικόνες της 1ης Μαΐου 1944, καθώς είχαν πραγματοποιηθεί και άλλες εκτελέσεις τις επόμενες ημέρες.
Ωστόσο, από τη μακροσκοπική εξέταση και την εκτίμηση ειδικών της περιόδου, «φαίνεται ότι κατά 99% μιλάμε για φωτογραφίες της εποχής και της ημέρας».
«Το κλίμα δικαιολογεί τις εικόνες που βλέπουμε»
Αναφερόμενος στις εικόνες των μελλοθανάτων, έκανε λόγο για ανθρώπους που εμφανίζονται αγέρωχοι και με το κεφάλι ψηλά, επισημαίνοντας ότι οι μαρτυρίες της εποχής καταγράφουν πως οι κρατούμενοι τραγουδούσαν ήδη από τη στιγμή που ξεχώρισαν οι 200 στο στρατόπεδο του Χαϊδαρίου.
Όπως ανέφερε, σύμφωνα με μαρτυρίες, τραγουδούσαν τον εθνικό ύμνο, τον ύμνο της Ακροναυπλίας και το τραγούδι του Ζαλόγγου, ενώ την προηγούμενη νύχτα είχε πραγματοποιηθεί ακόμη και ένα αυτοσχέδιο γλέντι με κιθάρες, όταν αρχικά θεωρήθηκε ότι άλλοι κρατούμενοι θα οδηγούνταν στην εκτέλεση.
«Το κλίμα που επικρατούσε και η ψυχολογία μεταξύ των κρατουμένων δικαιολογεί απολύτως αυτό το αίσθημα που βλέπετε να ζωγραφίζεται στα πρόσωπά τους», σημείωσε, προσθέτοντας ότι πρόκειται για ανθρώπους που «δείχνουν το πρόσωπό τους με καμάρι» παρά τα σημάδια της πολύχρονης κράτησης και κακοποίησης.
Το ενδεχόμενο κρατικής παρέμβασης
Σχετικά με το εάν θα πρέπει να υπάρξει παρέμβαση δημόσιου φορέα για την απόκτηση των φωτογραφιών, ο κ. Χαραλαμπίδης ανέφερε ότι «δεν είναι αβάσιμη η προτροπή που έρχεται από πολλούς να υπάρξει μια κινητικότητα».
Εκτίμησε ότι τα Γενικά Αρχεία του Κράτους θα μπορούσαν να αποτελέσουν τον καταλληλότερο φορέα, εφόσον υπάρχουν τα απαραίτητα κονδύλια και η νομική δυνατότητα, ενώ τόνισε ότι «ο φυσικός χώρος αυτών των φωτογραφιών είναι το Μουσείο της ΕΑΜικής Αντίστασης που βρίσκεται στον χώρο της Καισαριανής».
Το ζήτημα της απόκτησης και θεσμικής διαχείρισης του υλικού παραμένει ανοιχτό, καθώς η δημοπρασία βρίσκεται σε εξέλιξη και οι τιμές αυξάνονται όσο πολλαπλασιάζονται τα χτυπήματα.
Δύο ταυτοποιήσεις από τις φωτογραφίες
Από την πρώτη στιγμή που δημοσιοποιήθηκαν ψηφιακά οι ανέκδοτες φωτογραφίες που αποδίδονται στις ώρες πριν από την εκτέλεση των 200 στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944 από τις ναζιστικές δυνάμεις, οι πρώτες ταυτοποιήσεις μέσω συγγενικών προσώπων ξεκίνησαν. Εκτός από τον Βασίλη Ν. Παπαδήμα, έχει γίνει και δεύτερη ταυτοποίηση. Πρόκειται για τον Ηλία Ρίζο του Δημητρίου.
Η δημοπρασία φαίνεται πως έχει σταματήσει, αν και οι τιμές των φωτογραφιών τις τελευταίες ώρες είχαν αυξηθεί, προφανώς λόγω της δημοσιότητας που έλαβε το θέμα.
Ποιος ήταν ο Ηλίας Ρίζος
Ο Ηλίας Ρίζος ήταν αρτεργάτης σε βιοτεχνία με ζυμαρικά στη Λαμία. Για την ακρίβεια επρόκειτο για μια μικρή βιοτεχνία με ζυμαρικά, κουλουράκια και ψωμί στην περιοχή του Αγίου Λουκά στη Λαμία (Κλαραίικα), κοντά στο σπίτι του Άρη Βελουχιώτη.
Όταν μπήκαν οι Ιταλοί στην πόλη, οι Έλληνες συνεργάτες τον παρέδωσαν και τον πήγαν αρχικά στις Φυλακές Λαμίας (σήμερα Ορφανοτροφείο Αρρένων) και κατόπιν στο Χαϊδάρι. Και τα αδέλφια του Αποστόλης και Βασιλική είχαν αντιστασιακή δράση.
Σημειώνεται ότι επειδή ακριβώς το υλικό δεν έχει αναλυθεί και δεν είναι σε επίσημα χέρια ειδικών για την τεκμηρίωσή του, η ταυτοποίηση πραγματοποιείται με την οπτική της διάσταση. Συγγενείς και κληρονόμοι καλούνται ατύπως να αναγνωρίσουν πρόσωπα, σύμφωνα με την εφημερίδα «ΤΑ ΝΕΑ».
Ο Βασίλης Παπαδήμας
Σε άλλη φωτογραφία φαίνεται ένας ψηλός άνδρας με λευκό πουκάμισο που είναι ο Βασίλης Ν. Παπαδήμας, ο οποίος πράγματι εκτελέστηκε στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής, σύμφωνα με το «Μεσσηνία Κάποτε».
Ο Βασίλης Παπαδήμας γεννήθηκε στην Πύλο το 1909. Το 1938 πήρε πτυχίο πρακτικού μηχανικού. Εργαζόταν στο εργοστάσιο της Ανώνυμης Εταιρείας Οινοπνευματοποιίας (ΑΕΟΠ) στη Γιάλοβα Μεσσηνίας. Στις 6 Αυγούστου 1941 συνελήφθη από Ιταλούς καραμπινιέρους και Έλληνες χωροφύλακες με βάση καταστάσεις ονομάτων που είχε παραδώσει η ελληνική κυβέρνηση στους κατακτητές. Μεταφέρθηκε στο στρατόπεδο του Ναυπλίου και στη συνέχεια της Λάρισας. Ήταν αδελφός του εκδότη και αντιστασιακού Δημήτρη Παπαδήμα.